Polacy coraz częściej uprawiają aktywność fizyczną, a wakacje to dla wielu jedyna okazja w roku, aby zadbać o swoją formę. Niestety często robimy to bez przygotowania i bez wcześniejszego treningu, który umożliwiłby nam spędzenie urlopu bez ryzyka nabawienia się urazów lub kontuzji. Mimo że wakacyjny czas kojarzy się z odpoczynkiem, dobrą zabawą i letnimi aktywnościami, dla wielu urlop kończy się na SOR, u ortopedy czy innego lekarza specjalisty. W tym artykule sprawdzimy, jakie są najczęstsze wakacyjne urazy i z czego wynikają.
Wakacje są szczególnie kontuzjogenne
Na co dzień często jesteśmy zapracowani, spędzamy dużo czasu w biurze i w samochodzie, nie podejmujemy też żadnej aktywności sportowej z powodu nawału obowiązków domowych i opieki nad dziećmi. Kiedy natomiast nadchodzą wakacje i długo wyczekiwany urlop staramy się nadrobić ten stracony czas, co często kończy się niechcianym urazem. Jakie sporty są najbardziej kontuzjogenne? Dla osób, które nie są aktywne przez cały rok, to w zasadzie każdy wysiłek fizyczny niesie duże ryzyko – siatkówka plażowa, gra w piłkę nożną z dziećmi, pływanie w morzu czy jeziorze, lub nawet zwykły spacer. Tym bardziej że do wakacyjnych szaleństw dochodzi również często brawura, spożyty wcześniej alkohol i chęć spróbowania sportów ekstremalnych. Brak wcześniejszego przygotowania do fizycznego wysiłku, często kończy się różnymi, nieprzewidzianymi wypadkami. Najczęstsze wakacyjne urazy to:
- rany i zadrapania
- stłuczenie mięśnia
- przeciążenie mięśnia
- skręcenie, zwichnięcie stawu
- złamanie kości.
Rany i zadrapania
Należą do najbardziej bagatelizowanych i uznawanych za niegroźne urazów, niestety potrafią skutecznie uprzykrzyć pozostały wakacyjny czas. Otarcia i rany na stopie uniemożliwiają wielogodzinne piesze wycieczki. Kąpiel w morzu, gdzie woda jest zasolona, staje się bolesna i niemożliwa do wytrzymania. Mniejsza skaleczenia i zadrapania można (a nawet trzeba!) zdezynfekować we własnym zakresie, natomiast duże rany, zwłaszcza rany mocno krwawiące, cięte, o gładkich brzegach i zanieczyszczone ziemią czy inną substancją powinien obejrzeć lekarz. Takie rany często wymagają interwencji lekarskiej oraz szycia. Warto również pamiętać o szczepionce przeciw tężcowi, ponieważ do zakażenia najczęściej dochodzi poprzez:
- uszkodzenie skóry czy błony śluzowej, również powierzchowne zranienia i otarcia naskórka
- rany szarpane, miażdżone i kłute
- oparzenia lub odmrożenia
- ukłucia przez owady
- przewlekłe owrzodzenia
- zapalenie skóry.
Stłuczenia
Dochodzi do nich wtedy, gdy uraz dotyczy tkanek miękkich, czyli mięśni i tkanki podskórnej. Uszkodzenie dotyczy również zniszczenia drobnych naczyń krwionośnych, co objawia się siniakami i krwiakami. Siła urazu może być stosunkowo nieduża i zwykle polega na uszkodzeniu małej powierzchni, jednak zdarzają się również rozległe siniaki, np. na całe udo, które skutecznie uniemożliwiają aktywny wypoczynek. Pojawiają się również obrzęki, zasinienia oraz duża bolesność uszkodzonego miejsca. Najczęściej dochodzi do nich podczas upadku, np. w trakcie zabawy, biegu czy jazdy na rowerze lub jazdy konnej. Z reguły wystarcza schłodzić miejsce urazu oraz stosować maści na stłuczenia, a po kilku dniach objawy ustępują. Stłuczenie często dotyczy kolan, stawów biodrowych, kostek, nadgarstków, stawów barkowych, kości piszczeli i palców.
Przeciążenie mięśni
Zwane również naciągnięciami mięśni to urazy polegające na poddaniu mięśni siłom przekraczającym ich naturalne lub wytrenowane możliwości. Prowadzi to do zerwania włókien mięśniowych oraz bolesnego stanu zapalnego. Do tego typu kontuzji dochodzi najczęściej podczas intensywnego wysiłku fizycznego, zwłaszcza nieprzygotowanego lub przetrenowanego wcześniej organizmu. Takie urazy kończą się również bólem i obrzękiem, który ogranicza ruchomość. Może również dojść do zerwania mięśnia. Uszkodzone miejsce należy chłodzić, szczególnie bezpośrednio po urazie. Po około 24 h od urazu należy zacząć stosować ciepły okład, żeby wspomóc regenerację tkanek oraz stosować preparaty o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Jeżeli po kilku dniach objawy nie ustąpią, bezwzględnie należy skonsultować się z lekarzem.
Skręcenie, zwichnięcie stawu
Jest to uszkodzenie torebki stawowej z powodu przekroczenia zakresu ruchu w danym stawie. Bardzo często dotyczy to zwłaszcza kostki i nadgarstka. Skręceń można nabawić się podczas górskich wycieczek, w trakcie biegania czy na basenie. Jest to również częsta przypadłość, która występuje po prostu podczas zwykłego spaceru – wystarczy potknąć się o nierówną płytkę chodnikową czy poślizgnąć na mokrej nawierzchni. Tego typu urazy bardzo często wymagają konsultacji z lekarzem ortopedą, a czasem nawet leczenia operacyjnego.
Złamanie kości
Są to bardzo częste i poważne urazy, które przydarzają się podczas letnich dni. Kontuzje układu kostnego zaczynają się od pęknięć kości, a kończą na złamaniach otwartych. Najczęściej zdarzają się podczas uprawiania sportów ekstremalnych, ale również zwykła jazda na rowerze, czy wspinaczka na drzewa (zwłaszcza u dzieci) może skończyć się złamaniem kości. Taka kontuzja jest bezwzględnym wskazaniem do wizyty u lekarza ortopedy i to jak najszybciej, ponieważ źle zrośnięta kość to kłopoty z układem ruchu w przyszłości.
Kiedy już doszło do kontuzji
Jeśli przydarzy nam się kontuzja, należy się nią zaopiekować i w zależności od rodzaju i natężenia urazu udać do lekarza. Jak wspomnieliśmy wyżej, małe rany i skaleczenia, a także naciągnięcia mięśni czy stłuczenia nie są wskazaniem do konsultacji medycznej i można się nimi zająć w warunkach domowych. Natomiast duże rany, zerwania mięśni czy złamania kości są wskazaniem do wizyty lekarskiej. Specjaliści mogą zlecić wykonanie dodatkowych badań w celu dokładnej diagnostyki, jak np. RTG przy złamaniu lub USG w przypadku zwichnięcia, lub obrzęku. Po zakończeniu leczenia warto również udać się na konsultacje ortopedyczne, zwłaszcza jeśli bolesność, lub inne objawy nie ustępują.
W Centrum Diagnostycznym Rex Medica zajmujemy się wieloma przypadkami kontuzji oraz wykonujemy takie badania jak RTG, USG czy rezonans magnetyczny, który powinien być wykonany w przypadku urazu głowy czy kręgosłupa. Zapraszamy do skorzystania z najnowocześniejszych technologii diagnostycznych i wyspecjalizowanych lekarzy ortopedii, aby jak najszybciej wyleczyć kontuzję, jeśli już do niej niestety dojdzie. Oraz życzymy udanych wakacji!